Leesgids

Neurodiversiteit: autisme, ADHD en hoogbegaafdheid begrijpen

Een leesgids van Boek aan Boord6 min lezen · 36 boeken

Autisme bij vrouwen: laat ontdekt

Lang dacht men dat autisme vooral bij jongens en mannen voorkwam. Vrouwen leren zich vaak zo goed aan te passen dat het niemand opvalt, ook henzelf niet, tot ze uitgeput raken. Mirjam Groen kreeg haar diagnose op haar zesenveertigste en schreef De autismekloof. Elise Cordaro vertelt in Anders gaat ook eerlijk hoe zij functioneert met autisme én ADHD.

ADHD: chaos in je hoofd, en een motor die nooit stilstaat

ADHD is meer dan druk zijn. Het gaat over een brein dat anders omgaat met aandacht, beloning en tijd. Dat geeft lastige kanten, maar ook energie, creativiteit en durf. Psychiater Edward Hallowell, zelf ADHD’er, beschrijft de nieuwste inzichten. De Zweedse psychiater Anders Hansen legt uit waarom ADHD ooit een voordeel was. En voor moeders met ADHD is er een boek dat speciaal over hun dagelijks leven gaat.

Hoogbegaafd: meer dan slim

Hoort hoogbegaafdheid bij neurodiversiteit? Steeds vaker wel. Het woord neurodiversiteit staat voor de gedachte dat breinen van nature verschillen, en een hoogbegaafd brein werkt anders: sneller en intenser. Een hoog IQ is daarbij maar een deel van het verhaal. Hoogbegaafden voelen vaak heftig, stellen veel vragen en lopen vast als ze niet gezien worden. Bij kinderen kan dat leiden tot onrust of verveling op school, bij volwassenen tot botsingen op het werk.

Soms komt hoogbegaafdheid samen voor met autisme of ADHD. Dan spreekt men van dubbel bijzonder, of in het Engels twice exceptional. Het ene kan het andere dan verbergen: de slimheid maskeert de worsteling, of de worsteling verbergt de slimheid. Tessa Kieboom schreef met Hoogbegaafd het Vlaamse basisboek, inmiddels in een geactualiseerde editie, en voor ouders het warme Er zit meer in. Ben je zelf volwassen en hoogbegaafd? Lees dan onze aparte gids Hoogbegaafdheid bij volwassenen.

Prikkels: de rode draad

Of het nu gaat om autisme, ADHD, hoogbegaafdheid of hoogsensitiviteit: bijna altijd spelen prikkels een grote rol. Te veel geluid, licht of mensen kan je hele dag ontregelen. Deze boeken geven praktische manieren om te ontprikkelen, voor jezelf én voor kinderen.

Samen leven met een ander brein

In een relatie waarin een van beiden neurodivergent is, ontstaan misverstanden makkelijk: over afspraken, over prikkels, over hoe je je gevoelens toont. Psycholoog Marije Kuin helpt stellen om elkaars “gebruiksaanwijzing” te ontdekken in Neurodiversiteit in je relatie.

Kleine dingen die vaak helpen

• Plan na een drukke dag bewust een uur zonder prikkels: geen scherm, geen gesprekken.
• Schrijf afspraken op één vaste plek op, niet in je hoofd.
• Vertel de mensen om je heen wat jij nodig hebt; zij kunnen het niet raden.
• Kijk ook naar wat je brein je géeft: focus, eerlijkheid, creativiteit, gevoel voor detail.

Herken je vooral de gevoelige kant? Lees dan ook onze gids Hoogsensitief en spiritueel. Meer boeken vind je bij Zelfinzicht & groei en Opvoeding.

Nieuw: ADHD bij volwassenen

Steeds meer volwassenen, vooral vrouwen, krijgen pas laat de diagnose ADHD. Nele Reymen vertelt daar eerlijk over in Ik heb ADHD en daar komen ze nu pas mee, en Hanneke Mijnster met veel humor in Hé, is dit ook ADHD?. Expertisecentrum ZitStil schreef het basisboek Grip op je ADHD, Séverine Van De Voorde het praktische Stressvrij leven met ADHD. En met Je ADHD de baas van ADHD-expert Russell Barkley en Laura Knouse krijg je bewezen strategieën voor elke dag.

Nieuw: ouderschap en neurodiversiteit

In Op hun eigen manier gaat Klaar Hammenecker voorbij het label: wat heeft een neurodivergent kind nodig om te groeien? En twee boeken voor moeders die zelf autisme of ADHD hebben: Moederen op het spectrum van Elise Cordaro en Autismekracht voor (aanstaande) moeders van gz-psycholoog Céline Mollink. Van Céline Mollink is er ook AutismeKRACHT, de gids voor vrouwen met autisme: over late herkenning, vriendschap, werk en zelfvertrouwen.

Veelgestelde vragen

Wat betekent neurodiversiteit?
Neurodiversiteit betekent dat menselijke breinen van nature verschillen, zoals mensen ook in lengte of karakter verschillen. Iemand met autisme, ADHD, dyslexie of hoogbegaafdheid noemt men neurodivergent. Het woord werd eind jaren negentig bedacht door de Australische socioloog Judy Singer.

Is hoogbegaafdheid een vorm van neurodiversiteit?
In de brede betekenis wel. Hoogbegaafdheid is een andere manier van waarnemen en denken, vaak met een grote gevoeligheid voor prikkels. Daarom staat het in deze gids naast autisme en ADHD.

Kun je hoogbegaafd zijn en ook autisme of ADHD hebben?
Ja, dat heet dubbel bijzonder. Het wordt vaak laat ontdekt, omdat het ene het andere verbergt.

Ook de moeite waard

Verder bladeren? Bekijk alle boeken in de categorie Opvoeding in onze winkel.

Samengesteld door Boek aan Boord, online boekhandel voor spiritualiteit, persoonlijke groei en gezondheid. Bijgewerkt in oktober 2026.