Leesgids

Boeken over de overgang: voor je lichaam, je hoofd en je ziel

Een leesgids van Boek aan Boord8 min lezen · 31 boeken

Wat gebeurt er eigenlijk?

De overgang bestaat uit twee fases die heel verschillend aanvoelen. In de perimenopauze, die vaak al rond je veertigste begint, gaan je hormonen schommelen. Je progesteron daalt als eerste, terwijl je oestrogeen soms juist piekt. Dat geeft hevige menstruaties, gevoelige borsten, slapeloze nachten en een kort lontje. Pas later, rond de menopauze, daalt het oestrogeen echt, en dan komen opvliegers, nachtzweten en droogheid.

Omdat oestrogeen invloed heeft op bijna elk orgaan, van je brein tot je botten en je hart, kunnen de klachten heel breed zijn. Dat maakt het verwarrend, en het is de reden dat zoveel vrouwen pas laat ontdekken wat er aan de hand is. Wie begrijpt wat er gebeurt, kan veel gerichter zoeken naar wat helpt.

Begin hier: de overgang helder uitgelegd

Wil je eerst een goed overzicht, begin dan met De overgang van José Rozenbroek en Jos Teunis, het no-nonsense handboek dat al aan de achtste druk is. Of met Het verboden woord van Caroline Tensen, persoonlijk en toegankelijk. Wil je alles weten, dan zijn De nieuwe menopauze van de Amerikaanse gynaecoloog Mary Claire Haver en Perimenopauze & menopauze van de Britse huisarts Louise Newson de uitgebreide naslagwerken. Allebei stonden ze hoog op de bestsellerlijsten in hun land. Alle vragen volgens de nieuwste inzichten beantwoorden de artsen Maaike de Vries en Manon Kerkhof in Ook leuke meisjes worden vijftig, en met veel humor doet Cally Beaton dat in Namasté motherf*ckers. Per lichaamsdeel op een rij in Overgang van top tot teen.

Als je hoofd niet meer meewerkt

Een van de minst bekende kanten van de overgang is wat er in je hoofd gebeurt. Somberheid, angst, prikkelbaarheid en een gevoel van opgebrand zijn worden vaak aangezien voor een burn-out of depressie. GZ-psycholoog Arentina Drenth zag dat zo vaak in haar praktijk dat ze er Het ligt niet aan jou, het is de overgang over schreef.

Neurowetenschapper Lisa Mosconi liet met hersenscans zien dat het brein tijdens de overgang letterlijk verbouwd wordt. Dat verklaart de vergeetachtigheid en de brain fog. Haar boodschap is hoopvol: na de verbouwing werkt je brein weer, en sommige vrouwen voelen zich daarna rustiger en helderder dan ooit.

De natuurlijke weg

Wil je zoveel mogelijk zelf doen? Dan is Grip op de overgang van de Nieuw-Zeelandse arts Lara Briden een uitstekend begin. Ze laat per klacht zien wat voeding, magnesium, progesteron en een gezonde lever kunnen betekenen. De perimenopauzeshi(f)t is een holistische gereedschapskist met kruiden, aromatherapie, slaap en mindset. En wie sterker wil worden, vindt in (Peri)menopauze, so what?! een programma van twaalf minuten per dag met één kettlebell: krachttraining is een van de beste dingen die je voor je botten en je stemming kunt doen.

Ook de klassieker Menopauze van de Amerikaanse arts John R. Lee, een van de eersten die schreef over natuurlijk progesteron, staat in dit rijtje.

Hormonen begrijpen

Over hormoontherapie wordt veel gezegd, en lang niet alles klopt. Deze boeken helpen je om zelf een goede afweging te maken. De Canadese arts Sylvie Demers legt uit wat bio-identieke hormonen zijn en waarom zij ervoor kiest. Lieselot Theys en Estrella Montoya schreven toegankelijke boeken over wat hormonen in je hele lichaam doen, niet alleen tijdens de overgang. Arts Nora Hendriks legt in Het menopauzetaboe uit wat body-identieke hormonen zijn.

De overgang als inwijding

Er is ook een heel andere manier om naar deze fase te kijken. In veel oude tradities is de overgang geen verlies maar een inwijding: de vrouw die jarenlang haar energie gaf aan kinderen, werk en anderen, keert naar binnen en wordt de wijze vrouw. In de Europese natuurreligie heet zij de Crone. Haar bloed, dat vroeger elke maand vloeide, blijft nu in haar, en daarmee ook haar kracht.

Christiane Northrup, een Amerikaanse gynaecoloog die al decennia schrijft over lichaam en ziel, noemt het de magische menopauze: de tweede helft van je leven kan de krachtigste worden. Susan Smit ging voor Wijze vrouwen in gesprek met vrouwen die deze fase met overtuiging leven. En wie wil begrijpen hoe de overgang past in de grotere cyclus van een vrouwenleven, leest het werk van Alexandra Pope en Jojanneke Noomen over de cyclus als spirituele weg. Nieuw is Je tweede puberteit van Sas Steysiger. Lisette Thooft ziet de overgang in De beste tijd van je leven als een deur naar een spiritueler leven.

Nog een paar tips

Veelgestelde vragen

Meer boeken over dit thema vind je in onze winkel, in de categorie Natuurlijke gezondheid.

Samengesteld door Boek aan Boord, online boekhandel voor spiritualiteit, persoonlijke groei en gezondheid. Bijgewerkt in oktober 2026.

Lees ook

Hormonen en je cyclusJe zenuwstelsel tot rust brengenWerken met kruidenLeven met de maan

Alle leesgidsen →