Leesgids

Stoïcisme: de beste boeken en waar je begint

Een leesgids van Boek aan Boord7 min lezen · 29 boeken

Wat is stoïcisme?

Rond 300 voor Christus begon Zeno van Citium in Athene les te geven in een beschilderde zuilengang, de Stoa. Zijn leerlingen werden stoïcijnen genoemd. Hun belangrijkste inzicht is verrassend eenvoudig: sommige dingen liggen in je macht, zoals je oordelen, je keuzes en je gedrag. Andere dingen niet, zoals het weer, andermans mening of de economie. Wie zijn energie alleen richt op het eerste, wordt vrij en rustig.

De stoïcijnen zagen de wereld als één bezield geheel, gedragen door de logos, de goddelijke rede. Ze oefenden elke dag: terugkijken op de dag, nadenken over tegenslag voordat die komt, en het besef dat alles voorbijgaat. Dat maakt het stoïcisme meer dan een mindset: het is een levenskunst, met een duidelijk spirituele kant.

Begin hier: heldere inleidingen

Massimo Pigliucci, hoogleraar filosofie in New York, schreef met Hoe word je een stoïcijn? een van de beste inleidingen, in de vorm van gesprekken met Epictetus. Zijn De stoïcijnse gids voor geluk is het Zakboekje van Epictetus in moderne taal: kort en direct toepasbaar. Ontwikkel je stoïcijnse mindset van William Mulligan is een toegankelijk handboek, filosoof Miriam van Reijen verbindt in Stoïcijnse levenskunst de stoïcijnen met Spinoza en de moderne psychologie, en Lammert Kamphuis schreef met Wees stoïcijns een compact boekje voor deze tijd.

Ryan Holiday: stoïcisme voor elke dag

Niemand heeft het stoïcisme zo populair gemaakt als de Amerikaanse schrijver Ryan Holiday. De dagelijkse stoïcijn geeft je 366 korte overpeinzingen, één voor elke dag, met een citaat en uitleg. Het obstakel is de weg beschrijft hoe je van tegenslag een kans maakt. In Stoïcijns leven vertelt hij de levens van de grote stoïcijnen, van Zeno tot Marcus Aurelius. En The Daily Dad is er voor vaders. Lees meer op onze pagina over Ryan Holiday.

De bronnen: Marcus Aurelius, Seneca en Epictetus

Wie de stoïcijnen zelf wil lezen, begint bij de Overpeinzingen van Marcus Aurelius: het dagboek dat de keizer voor zichzelf schreef, tijdens zijn veldtochten. Het is een van de meest gelezen boeken uit de oudheid. Liever een mooie, toegankelijke uitgave? Dan is De geïllustreerde meditaties een prachtig boek, met de beste fragmenten per thema. In 2026 verscheen een nieuwe vertaling onder de titel Persoonlijke notities. Seneca schreef essays en brieven over het goede leven: Levenskunst bundelt vijf essays, Met zicht op het einde zijn brieven aan zijn vriend Lucilius, en het dunne Innerlijke rust lees je in één avond. Van Epictetus is er het verzameld werk Vrij en onkwetsbaar en het kleine Zakboekje.

Stoïcisme in de praktijk

De stoïcijnen waren geen theoretici, ze oefenden. Psychotherapeut Donald Robertson beschrijft in Leer denken als een Romeinse keizer hoe Marcus Aurelius zichzelf door oorlog, ziekte en verlies heen hielp, en hoe jij dezelfde technieken gebruikt. Het Handboek voor de moderne stoïcijn geeft 52 oefeningen, één voor elke week van het jaar. Olympisch kampioen Mark Tuitert gebruikte de stoïcijnen om goud te winnen en schreef DRIVE. En De stoïcijnse school is een grondige Nederlandse gids.

Nieuw en verdiepend

Op 11 november verschijnt Leef als een stoïcijn van de Japanse hersenonderzoeker Ken Mogi, bekend van zijn boek over ikigai. Hij verbindt de stoïcijnen met de Japanse levenskunst. Massimo Pigliucci schreef Stoïcijnse lessen van Cicero, over hoe je omgaat met tegenslag, en De zoektocht naar karakter, over wat een goed mens eigenlijk is. Werkt de Stoa eigenlijk nog? Classicus Gerard Boter en ervaringsstoïcijn Floris Leest gaan in Leven als stoïcijn – of niet? het gesprek aan, en Stoïsche notities bundelt uitspraken van de klassieke filosofen om af en toe in te lezen.

Houd je van levenskunst? Lees ook onze gids over Japanse levenskunst: ikigai, wabi-sabi en zen, en over loslaten.

Nog meer aanraders

Veelgestelde vragen

Op zoek naar nog meer? In de categorie Geluk & Veerkracht vind je alle boeken die we hierover verkopen.

Samengesteld door Boek aan Boord, online boekhandel voor spiritualiteit, persoonlijke groei en gezondheid. Bijgewerkt in oktober 2026.