In september 2014 stuitte Massimo Pigliucci op Twitter op een vreemde vraag: ben jij stoïcijn genoeg? Op dat moment zat Pigliucci midden in een persoonlijke en professionele crisis, met een scheiding en kort daarna de dood van een vader. Het seculiere humanisme waarin Pigliucci jarenlang houvast had gevonden, bleek op dat moment weinig te bieden. Die zoektocht leidde naar de oude filosofen, en in dit boek naar een minder voor de hand liggende gids: de Romeinse staatsman en denker Marcus Tullius Cicero.
Wat kun je van Cicero leren over tegenslag?
Cicero (106-43 v.Chr.) leefde in een tijd van burgeroorlog en politieke chaos. Hij werd verbannen, zag de Romeinse Republiek ten onder gaan, verloor zijn geliefde dochter Tullia en werd uiteindelijk vermoord. Toch schreef hij juist in die jaren zijn belangrijkste filosofische werken, over vriendschap, ouderdom, plicht, rouw en de dood. Pigliucci laat zien hoe Cicero de stoïcijnse leer gebruikte om met al die tegenslag om te gaan, en wat wij daar vandaag nog aan hebben.
Wat Cicero bijzonder maakt, is dat hij geen strenge stoïcijn was. Hij volgde ook de sceptische Academie van Plato, die leerde dat je je oordeel steeds moet toetsen. Daardoor combineert Cicero vaste waarden met een open geest: je houdt vast aan wat je belangrijk vindt, en blijft tegelijk bereid je te vergissen. Pigliucci ziet dat als een waardevolle houding in een tijd waarin we vaak niet meer weten wat waar is.
Zo is het boek opgebouwd
Elk hoofdstuk draait om een vraag en een werk van Cicero. Hoe weten we iets? Wat is echt belangrijk? Hoe word je een goed burger? Hoe onderscheid je feit van fictie? Daarna volgen hoofdstukken over een rechtvaardige samenleving, over wat een goede vriend is, over hoe je moet rouwen, over de kunst van goed oud worden, en over hoe je pijn verdraagt en de dood onder ogen ziet. Tussen de hoofdstukken door vertellen korte intermezzo’s het spannende levensverhaal van Cicero, van zijn opkomst als ‘vader des vaderlands’ tot zijn ballingschap en laatste gevecht. Het boek sluit af met een hoofdstuk over hoe je filosofisch kunt leven.
Over Massimo Pigliucci
Pigliucci werkte tientallen jaren als evolutiebioloog, behaalde daarna alsnog een doctoraat in de filosofie en is nu hoogleraar filosofie aan het City College of New York. Pigliucci is een van de bekendste stemmen van het moderne stoïcisme. Dit boek telt 336 pagina’s en verschijnt bij Ten Have. Wie dagelijks met de Stoa wil oefenen, kan terecht bij De dagelijkse stoïcijn van Ryan Holiday. Een Nederlandstalige kennismaking is Leven als stoïcijn.
Veelgestelde vragen
Moet je Cicero al kennen?
Nee. Pigliucci vertelt het levensverhaal van Cicero in de intermezzo’s en legt de ideeën helder uit, zonder voorkennis te verwachten.
Is dit boek ook geschikt als eerste kennismaking met het stoïcisme?
Ja. Het legt de basis uit, en is voor wie het stoïcisme al kent een frisse blik via een minder bekende denker.
Leesgids
Van Marcus Aurelius tot Pigliucci: stoïcijnse wijsheid voor nu.
Meer van Massimo Pigliucci? Alle boeken van Massimo Pigliucci en waar je begint →
