De polyvagaaltheorie in therapie: Basisboek van Deb Dana vertaalt de theorie van Stephen Porges naar de praktijk. Je leert hoe je zenuwstelsel schakelt tussen veiligheid, actie en bevriezen, en hoe je met werkbladen en oefeningen de weg terugvindt naar rust en verbinding.
Dana is klinisch maatschappelijk werker en therapeut, en ontwikkelde de trainingen ‘Rhythm of Regulation’. Porges zelf schreef het voorwoord. De oorspronkelijke titel is The Polyvagal Theory in Therapy (Norton, 2018).
Wat is de polyvagaaltheorie in gewone woorden?
Dana noemt het in de inleiding de wetenschap van veiligheid: je veilig genoeg voelen om van het leven te houden en de risico’s te nemen die daarbij horen. De theorie rust op drie principes. Je autonome zenuwstelsel kent een vaste volgorde van drie toestanden: de ventrale vagus voor verbinding, het sympathische systeem voor vechten of vluchten, en de dorsale vagus voor bevriezen en afsluiten. Daarnaast is er neuroceptie, het onbewuste aftasten van signalen van veiligheid en gevaar. En coregulatie: mensen hebben elkaar nodig om tot rust te komen.
Na trauma raakt dat systeem vaak vast in bescherming. Gedrag dat lastig lijkt, is dan een overlevingsreactie van het zenuwstelsel die een gewoonte is geworden.
Hoe werk je ermee?
Het boek heeft vier delen. Eerst maak je vriendschap met je zenuwstelsel en leer je de taal van de theorie. Daarna breng je het in kaart met drie kaarten: een persoonlijk profiel, een kaart van triggers en ‘glinsteringen’ (kleine momenten van veiligheid), en een kaart van wat je helpt reguleren. In het derde deel leer je die toestanden volgen in het dagelijks leven. Het laatste deel gaat over het actief vormgeven van je zenuwstelsel, onder meer met ademhaling, geluid en beweging. Achterin staan meditaties en ruim vijftig pagina’s werkbladen.
Het boek is geschreven voor therapeuten, maar de uitleg is ook voor geïnteresseerde lezers goed te volgen. Wil je direct oefenen, kijk dan ook naar De polyvagaaltheorie in therapie: 50 oefeningen. Meer boeken over herstel na trauma staan in onze top 10 boeken over trauma en heling.
Veelgestelde vragen
Kun je dit boek lezen zonder therapeut te zijn?
Ja. Het is bedoeld voor de praktijk, maar de kaarten en oefeningen kun je ook voor jezelf gebruiken.
Helpt dit boek bij klachten na trauma?
Het geeft inzicht en oefeningen om je zenuwstelsel te leren kennen. Bij aanhoudende klachten is het goed om met je huisarts te bespreken welke hulp past.
