Wie beter wil slapen, wil eerst begrijpen wat slaap eigenlijk doet. Dat is wat Why We Sleep belooft. Matthew Walker, hoogleraar neurowetenschap en psychologie aan de University of California in Berkeley en directeur van het Center for Human Sleep Science, bracht er in 2017 twintig jaar slaaponderzoek in samen. Het boek stond op nummer 1 in de Britse Sunday Times-bestsellerlijst en haalde ook de lijst van The New York Times. Bill Gates noemde het belangrijk en fascinerend. Dit is de Amerikaanse gebonden uitgave in het Engels, 368 pagina’s.
Wat gebeurt er in je hoofd als je slaapt?
Het eerste deel, This Thing Called Sleep, legt uit hoe slaap werkt. Twee systemen bepalen wanneer je moe wordt. Je biologische klok volgt een ritme van ongeveer 24 uur. Daarnaast hoopt de stof adenosine zich in de loop van de dag op in je hersenen, waardoor de slaapdruk toeneemt. Zo wordt ook duidelijk waarom koffie je wakker houdt: cafeïne blokkeert de werking van adenosine, tot het is afgebroken en de vermoeidheid alsnog toeslaat. Jetlag en melatonine komen eveneens aan bod. Een apart hoofdstuk kijkt naar het dierenrijk, met soorten die met één hersenhelft tegelijk slapen.
Waarom je niet zonder kunt
In het tweede deel, Why Should You Sleep?, laat Walker zien wat slaap doet voor geheugen, leren, weerstand en stemming. Diepe slaap helpt om vast te leggen wat je overdag leerde. Te weinig slaap koppelt hij aan een lange reeks gezondheidsproblemen. Hier is Walker op zijn stelligst, en over dit deel is later ook de meeste discussie ontstaan.
Het derde deel, How and Why We Dream, gaat over de droomslaap. Walker beschrijft de REM-slaap als een soort nachtelijke therapie, waarin je emotionele ervaringen verwerkt en je brein onverwachte verbanden legt. Over de betekenis van droombeelden gaat het hier niet; daarvoor kun je terecht bij een boek als Duid je dromen. Het vierde deel kijkt naar slaappillen, slapeloosheid en de manier waarop scholen, ziekenhuizen en werkgevers met slaap omgaan. Het boek sluit af met twaalf tips voor een betere nachtrust.
Een kritische noot
De onafhankelijke onderzoeker Alexey Guzey publiceerde eind 2019 een uitgebreide analyse waarin hij stelde dat Walker diverse onderzoeken te stellig of onjuist weergeeft. Ook andere wetenschappers vonden sommige uitspraken te alarmerend. Walker reageerde in december 2019 op zijn eigen blog en erkende enkele fouten. Het boek blijft een levendige en toegankelijke inleiding, maar de hardste getallen kun je beter met een korrel zout nemen.
Liever in het Nederlands? De vertaling verscheen als Slaap, vertaald door Jan Willem Reitsma en Maarten Werf. Els van der Helm, die bij Walker in Berkeley promoveerde, schreef met Slaapintelligentie een praktisch boek over slapen in een druk leven.
Veelgestelde vragen
Is Why We Sleep moeilijk te lezen?
Nee. Walker schrijft voor een breed publiek, met veel voorbeelden en weinig vakjargon. Een medische achtergrond heb je niet nodig. Lees je vaker Engelse non-fictie, dan is het goed te volgen.
Staan er tips in om beter te slapen?
Ja, achterin staan twaalf tips, zoals op vaste tijden naar bed gaan en later op de dag geen cafeïne meer. Heb je langere tijd slaapproblemen, overleg dan met je huisarts.
