Iedereen kent wel een anekdote over Diogenes. Hij woonde in een ton, sprak Alexander de Grote zonder enig ontzag toe en liep op klaarlichte dag met een brandende lantaarn door Athene, op zoek naar een mens. Maar wie kent de namen Krates, Hipparchia, Bion of Teles nog? In Levenskunst uit de Griekse oudheid brengt Georg Luck al die ‘honden’, zoals de cynici zichzelf noemden, samen in één band.
Wat de cynici wilden
De cynici waren de buitenstaanders van de Griekse filosofie. Plato en Aristoteles bouwden grote systemen. De cynici wilden de wereld vooral verbeteren. Ze keerden zich tegen de jacht op geld, bezit, positie en macht, en lieten zien wat die jacht kost: onrust, zorgen en innerlijke leegte. Hun antwoord was ascese, harde arbeid aan jezelf, als weg naar deugd en geluk. Opvallend genoeg richtten ze zich vooral tot de rijken die steeds rijker wilden worden. Luck noemt ze vreemde snoeshanen, provocerend en lastig, maar ook origineel en vaak briljant.
Zestien hoofdstukken, van Antisthenes tot Teles
Het boek begint met een uitgebreide inleiding. Daarna krijgt elke cynicus een eigen hoofdstuk met de overgeleverde bronnen. Antisthenes en vooral Diogenes krijgen de meeste ruimte. Bij Diogenes zijn de teksten geordend naar thema, zoals armoede en rijkdom, minachting voor geld, vrijheid en slavernij, godsdienst en onderwijs. Verder lees je over Krates en de filosoof Hipparchia, over Menippos en Bion, en over Teles, met korte betogen over autarkie, ballingschap en hoe je je aanpast in een crisis. Het slot bevat brieven die aan Diogenes, Krates en anderen werden toegeschreven, gevolgd door uitgebreide toelichtingen en een literatuurlijst.
Over deze uitgave
Het origineel verscheen in 1997 in het Duits als Die Weisheit der Hunde. Deze Nederlandse uitgave bevat de delen over de Griekse cynici. Gerard Janssen vertaalde de Griekse bronteksten, Goverdien Hauth-Grubben de inleidende teksten. Het boek verscheen eerder bij Bornmeer als Wijsheid van de honden en kwam in 2024 opnieuw uit bij Noordboek, in 384 bladzijden.
Veelgestelde vragen
Waarom heten ze cynici?
Het woord komt van het Griekse kuōn, hond. Diogenes leefde zo sober dat hij zelfs zijn drinkbeker weggooide en dronk zoals een hond. De cynici namen die bijnaam over.
Is dit iets anders dan stoïcijnse filosofie?
De stoïcijnen leerden veel van de cynici, maar de cynici gingen verder in hun soberheid en in het uitdagen van de gewone burger. Wie Seneca of Epictetus graag leest, vindt hier de radicalere voorlopers.
