Wie geweldloze communicatie in de praktijk wil brengen, merkt al snel hoe hardnekkig oude gewoontes zijn. Je kent de stappen van Marshall Rosenberg, je voelt er veel voor, en midden in een woordenwisseling met je partner of kind hoor je jezelf toch weer op de oude toon. Tara Bartelsman-Rosenbach zag dat als trainer keer op keer gebeuren en verbaasde zich erover. Haar boek is het antwoord dat ze in vele jaren vond, en dat begon bij haarzelf.
Ze werd in de jaren zestig geboren als jongste kind in een gezin en groeide op met explosief verbaal geweld. Haar ouders waren oorlogskinderen, die het vertrouwen in geluk kwijt waren geraakt. Op haar achttiende ging ze het huis uit, al met de wens om in therapie van de pijnlijke patronen uit haar jeugd te genezen. In 2003 werd ze weduwe en in de rouwperiode schoolde ze zich om tot loopbaanbegeleider en biografisch werker. Drie jaar later las ze Rosenbergs Geweldloze communicatie. Ze begon in december 2006 aan een basistraining en biedt sinds 2009 trainingen aan, versterkt met inzichten uit de psychologie. Van 2015 tot 2022 richtte ze zich op het afronden van dit boek van 272 pagina’s.
Waarom val je terug in oude patronen, ook al ken je geweldloze communicatie?
In haar eigen therapie ontdekte Bartelsman dat wat we waarnemen, voelen en nodig hebben gekleurd wordt door triggers en oude pijn uit het onbewuste deel van de psyche. De eerste levensfase weegt daarin zwaar, van de conceptie tot de tweede verjaardag: in die eerste duizend dagen worden de voorwaarden geschapen waaruit een kind leert communiceren, en vormt zich de hechtingsstijl die later in relaties terugkomt. Daarom slaat ze een brug tussen Rosenberg en de moderne psychologie, met de hechtingstheorie van Bowlby, de sensomotorische psychotherapie van Ogden en Fisher en vooral de Identiteitsgeoriënteerde Psychotraumatheorie (IoPT) van Franz Ruppert. Een van haar werkvragen vat het samen: “Gaat mijn waarneming over het hier en nu of over toen en daar?”
Het eerste deel legt Rosenbergs drie fasen uit, van emotionele afhankelijkheid via wat hij schertsend de onhebbelijke fase noemde naar emotionele volwassenheid. Deel twee, Roots!, nodigt je uit je eigen levensverhaal te schrijven of te tekenen, met aandacht voor je vroegste jaren. Het hart van het boek is deel drie, waar ze elke stap van het model langsloopt, van waarnemen en voelen tot behoeften, verzoeken en (zelf)mededogen, telkens met de valkuilen erbij. Daarna volgt uitleg over de gesplitste psyche en de werking van de hersenen. Tussendoor staan leespauzes met trainingsvragen, zodat je de stof op je eigen leven kunt toepassen.
Bartelsman schreef het boek voor lezers vanaf een jaar of vijfendertig, omdat je rond die leeftijd vaak beter in staat bent autonoom op je kindertijd terug te kijken, al sluit ze jongere lezers niet uit. Ook ouders die hun kind liefdevol willen begeleiden en mensen die als coach, trainer, therapeut of leerkracht werken, vinden er materiaal in. Het voorwoord komt van Sietske Dijkstra, die promoveerde op de betekenis die mensen geven aan geweld in hun kindertijd en het schrijfproces begeleidde.
Gaan je vragen vooral over het gesprek zelf, kijk dan ook naar Geweldloze communicatie praktisch toepassen van Nathalie Achard. Wil je verder op het spoor van je eigen geschiedenis, dan vind je meer boeken bij Helen van trauma.
