Leesgids

Boeken over antroposofie: waar begin je?

Een leesgids van Boek aan Boord8 min lezen · 58 boeken

Top 10 boeken over antroposofie

1. Wat is antroposofie? van Sergej O. Prokofieff. Een korte, heldere inleiding in de kern van Steiners geesteswetenschap.
2. Vijf basiswerken van de antroposofie van Maarten Ploeger. Een leeswijzer bij de vijf boeken waarmee Steiner de basis legde.
3. Antroposofie van Ed Taylor. Een toegankelijke kennismaking met de ideeën en de praktijk.
4. Antroposofische spiritualiteit van Jens Heisterkamp. Over antroposofie als innerlijke weg in deze tijd.
5. De levensloop van de mens van Bernard Lievegoed. De klassieker over de fasen in een mensenleven.
6. Wegen naar westerse meditatie van Bastiaan Baan. Meditatie vanuit de westerse en christelijke traditie.
7. De opvoeding van het kind van Rudolf Steiner. De voordracht die aan de basis staat van de vrijeschoolpedagogie.
8. De jaarfeesten als kringloop door het jaar van Emil Bock. Over de betekenis van de christelijke feesten door het jaar.
9. Antroposofische weekspreuken van Rudolf Steiner. Een spreuk voor elke week, als meditatie door de seizoenen.
10. Maria Thun Zaaikalender 2027 van Maria Thun. De bekende kalender voor biologisch-dynamisch tuinieren.

Begin hier: wat is antroposofie?

Rudolf Steiner (1861-1925) noemde antroposofie een geesteswetenschap: een manier om met helder denken onderzoek te doen naar wat je niet met je zintuigen kunt waarnemen. Hij stichtte in 1913 de Antroposofische Vereniging, met als centrum het Goetheanum in Dornach, bij Bazel. Een van de kortste inleidingen is Wat is antroposofie? van Sergej Prokofieff. Maarten Ploeger schreef met Vijf basiswerken van de antroposofie een leeswijzer bij Steiners belangrijkste boeken. Ed Taylor geeft in Antroposofie een overzicht van ideeën en praktijk, en Jens Heisterkamp beschrijft antroposofie als innerlijke weg voor deze tijd. Wil je weten hoe antroposofie zich verhoudt tot de wetenschap, lees dan Geheime wetenschap van Arie Bos of het handboek Imaginatie, inspiratie, intuïtie over antroposofische onderzoeksmethoden.

De basiswerken van Rudolf Steiner

Wie Steiner zelf wil lezen, begint meestal bij zijn basiswerken. In De filosofie van de vrijheid uit 1894 onderzoekt Steiner hoe de mens tot vrij handelen kan komen. Theosofie beschrijft de mens als wezen van lichaam, ziel en geest, en De wetenschap van de geheimen der ziel schetst de ontwikkeling van mens en kosmos. Een uitgebreid leesadvies per thema vind je op onze Rudolf Steiner-pagina.

Levensfasen en biografie

Een bekend thema in de antroposofie is de levensloop in fasen van zeven jaar. Bernard Lievegoed werkte dat uit in De levensloop van de mens, een klassieker die nog steeds wordt gelezen bij biografiewerk. Jos van der Brug schreef met Leren van je leven een praktisch boek over het kijken naar je eigen biografie. Renée Zeylmans gaat in Ouder worden in op de latere levensjaren. Van Steiner zelf is er De biografie van de mens vanuit spiritueel perspectief, en arts Jaap van de Weg beschrijft in Waarom doe ik wat ik doe? hoe je de antroposofische menskunde in het dagelijks leven gebruikt.

Opvoeding en de vrijeschool

In 1919 opende in Stuttgart de eerste vrijeschool, opgezet voor de kinderen van de arbeiders van de Waldorf-sigarettenfabriek. Daarom heet de vrijeschoolpedagogie internationaal ook Waldorfonderwijs. De basis ligt in Steiners voordracht De opvoeding van het kind en in Opvoeding en zelfopvoeding. Valentin Wember schreef meerdere boeken over de Waldorf-pedagogie, onder meer over wilsopvoeding en sociale vaardigheden. Christof Wiechert richt zich in Zin in het leraarschap?! tot leraren, en Joop van Dam beschrijft in De pedagogische wet een kernbegrip uit de vrijeschoolpraktijk.

De jaarfeesten

Op vrijescholen en in veel antroposofische gezinnen worden de jaarfeesten bewust gevierd: Pasen, Sint-Jan, Michaël en Kerstmis, met daartussen de twaalf heilige nachten. Emil Bock beschrijft in De jaarfeesten als kringloop door het jaar de betekenis achter elk feest. Voor thuis zijn er praktische boeken, zoals Jaarfeesten vieren met kinderen van Brigitte Barz en de boeken van Lisa Wade en Daan Rot. Fred Tak en Wolter Bos schreven over de vier grote jaarfeesten. Over de twaalf heilige nachten tussen Kerst en Driekoningen lees je bij Frans Lutters en Sergej Prokofieff. De Antroposofische weekspreuken van Steiner, ook bekend als de zielenkalender, geven voor elke week van het jaar een korte spreuk.

Natuur, landbouw en natuurwezens

In 1924 gaf Steiner een landbouwcursus die het begin werd van de biologisch-dynamische landbouw. Maria Thun ontwikkelde daaruit haar zaaikalender, die nog elk jaar verschijnt en tuiniers helpt zaaien en oogsten op het ritme van maan en sterren. Karsten Massei beschrijft in In gesprek met de aarde een innerlijke ervaringsweg in de natuur. Over natuurwezens schreven onder anderen Thomas Mayer en Mieke Mosmuller. Meer daarover vind je in onze gids boeken over natuurwezens.

De innerlijke weg en meditatie

Antroposofie is ook een scholingsweg. Bastiaan Baan, priester in de Christengemeenschap, schreef met Wegen naar westerse meditatie een toegankelijk boek over meditatie vanuit de westerse traditie. Mieke Mosmuller vraagt zich in Waarom zou ik mediteren? af wat meditatie in deze tijd kan betekenen. Bernard Lievegoed beschrijft in Inwijdingswegen verschillende wegen van innerlijke ontwikkeling. Van Steiner zelf zijn er korte uitgaven over meditatie en zelfkennis. Meer vind je op onze pagina over Bastiaan Baan.

Eigen wegen vanuit de antroposofie

Niet iedereen die door Steiner geïnspireerd werd, bleef binnen de Antroposofische Vereniging. Arts Ita Wegman stichtte in 1921 samen met Steiner in Arlesheim de eerste antroposofische kliniek en stond aan de basis van de antroposofische geneeskunde. Na Steiners dood ontstonden conflicten in het bestuur in Dornach. Wegman moest het bestuur verlaten, en zij en haar medestanders verloren hun lidmaatschap. Van haar is Oude en nieuwe mysteriën verschenen.

Valentin Tomberg werd in 1925 lid van de vereniging. In 1940 werd hem gevraagd zich uit de Nederlandse afdeling terug te trekken, en later werd hij katholiek. Zijn bekendste werk, Meditaties op de Grote Arcana van de Tarot, verscheen anoniem in het Frans. Harrie Salman schreef een boek over zijn leven en werk.

Judith von Halle zegt sinds Pasen 2004 de wondtekenen van Christus te dragen. Dat leidde tot veel discussie binnen de vereniging, en Von Halle en haar medestanders moesten het antroposofisch centrum in Berlijn verlaten. Haar boeken verschijnen bij de Verlag für Anthroposophie, die speciaal daarvoor werd opgericht. Ook Mieke Mosmuller, huisarts en filosoof, werkt zelfstandig: haar boeken over Steiner en de geesteswetenschap verschijnen bij haar eigen uitgeverij Occident. Hans Stolp, die het esoterisch christendom tot zijn levenswerk maakte, schreef meerdere boeken over Rudolf Steiner.

Antroposofie en het christendom

In het werk van Steiner staat de figuur van Christus centraal. In 1922 ontstond met zijn hulp de Christengemeenschap, een beweging voor religieuze vernieuwing. Judith von Halle schrijft over de christelijke feesten en over de ontmoeting met Christus in deze tijd. Sergej Prokofieff verdiepte zich in de aartsengel Michaël, en Bastiaan Baan schreef over Christian Rosenkreutz. Meer lees je op onze pagina over Judith von Halle en in de gids christelijke mystiek.

Veelgestelde vragen

Samengesteld door Boek aan Boord, online boekhandel voor spiritualiteit, persoonlijke groei en gezondheid. Bijgewerkt in november 2026.