De Openbaring als weg van ontwikkeling
De Openbaring van Johannes, ook wel de Apocalyps genoemd, is het laatste en raadselachtigste boek van de Bijbel. Vol zegels, bazuinen, ruiters en beesten wordt het vaak gelezen als een voorspelling van het einde der tijden. Rudolf Steiner las het anders. Hij sprak er in zijn leven meerdere keren over, onder meer in 1908 in Neurenberg en in 1924 voor de priesters van de Christengemeenschap, en zag in de beelden een beschrijving van de innerlijke ontwikkeling van de mens en de mensheid. De Apocalyps gaat in zijn uitleg over wat er in de ziel kan ontwaken, meer dan over ondergang.
Zeven levensgeheimen
Kees Zoeteman en Astrid van Zon stelden dit boek samen uit uitspraken van Steiner over de Apocalyps, verspreid over verschillende lezingen. Ze ordenden het materiaal rond zeven levensgeheimen die volgens Steiner in de twintigste eeuw toegankelijk werden voor de mensheid. Elk geheim vormt een perspectief op de Openbaring. Van Zon schreef onder meer over de sprong in de afgrond en over de scheiding van goed en kwaad. Het perspectief van de geboorte van het Ik komt van Zoeteman, net als het slot over de eenwording met de geest van de aarde. Zo wordt het boek een weg die je stap voor stap kunt gaan, met de lezingen van Steiner als bron en de toelichting van de samenstellers als gids.
Moed voor deze tijd
De ondertitel zegt waar het de samenstellers om gaat: inzicht en moed voor de huidige tijd. Veel mensen ervaren de wereld als onrustig, met oorlog en zorgen om het klimaat. Steiners lezing van de Apocalyps biedt een kader om die onrust te zien als deel van een ontwikkeling, met een taak voor ieder mens. Kees Zoeteman is milieukundige en emeritus hoogleraar duurzaamheid, en schreef eerder Gaiasofie, over de aarde als levend wezen. Die blik op de aarde komt terug in het laatste perspectief van het boek.
Over deze uitgave
De lezingen werden vertaald door Elke Bussler. Het boek verscheen in 2026 bij Stichting Rudolf Steiner Vertalingen, die sinds 1989 werk van Steiner in het Nederlands toegankelijk maakt en sinds 2019 zelf uitgeeft. In september 2026 werd het gepresenteerd in de Stichtse Vrije School in Zeist, met inleidingen van beide samenstellers en celloklanken van Irene van den Heuvel. De paperback telt ruim tweehonderd bladzijden.
Veelgestelde vragen
Moet je de Bijbel goed kennen om dit boek te lezen?
Het helpt als je de Openbaring van Johannes eens hebt doorgelezen, maar de samenstellers leiden elk perspectief in en lichten de beelden toe. Ook zonder voorkennis van de Bijbel kun je het volgen.
Is dit een complete lezingencyclus van Steiner?
Het is een bloemlezing. Kees Zoeteman en Astrid van Zon kozen passages uit verschillende lezingen en ordenden die rond zeven thema’s, met eigen inleidingen.
