Dertien nachten tussen Kerst en Driekoningen
De heilige nachten vallen in de donkerste weken van het jaar, rond de winterzonnewende. Loïs Eijgenraam en Michaëla Westera beginnen hun boek bij de natuur. De aarde houdt haar adem in, de zon blijft een paar dagen op haar laagste punt staan en daarna gaan de dagen weer lengen. Vanuit dat beeld beschrijven ze de nachten van Kerst tot Driekoningen als een tijd om terug te kijken en vooruit te dromen. Ze tellen er dertien. Volgens een oude zienswijze hoort bij elke nacht een maand van het komende jaar, en de dertiende nacht zou een overkoepelend thema voor het nieuwe jaar brengen. Welke nacht precies bij welke maand hoort, laten de schrijvers open. Ze zetten de verschillende manieren van tellen naast elkaar en laten de keuze aan jou.
Twee routes door het boek
Het handboek kent twee wegen. Heb je in de drukke decemberweken weinig tijd, dan volg je de korte route. Heb je meer ruimte, dan kies je de uitgebreide route met meer verdieping per dag. Beide beginnen met een voorbereiding, zodat je schrift en materialen klaarliggen als de eerste nacht aanbreekt.
De werkvormen draaien om beelden en vragen. Op een van de dagen staat de herder centraal. Je denkt na over zijn staf, waarop hij leunt als hij de heide overziet, en over wat jij zelf in je rugzak meezeult. De schrijvers groeiden op bij het Balloërveld in Drenthe en die herinnering kleurt het hoofdstuk. Daarnaast werk je met het achtvoudig pad, verdeeld over de dagen van de week: het juiste woord op maandag, de juiste daad op dinsdag. Ook de maanddeugden komen aan bod, zoals moed voor januari en geduld voor november, dat vergezeld gaat van een spreuk van Rudolf Steiner.
Met kinderen, en na Driekoningen
Een apart hoofdstuk is geschreven voor ouders met een jong gezin, die verstilling vaak nog als toekomstmuziek ervaren. Jonge kinderen hoeven de diepere betekenis niet uitgelegd te krijgen, vinden de schrijvers. Een prentenboek als Tomte Tummetot van Astrid Lindgren voorlezen, of samen op een donkere plek naar de sterren kijken, is al genoeg. Het laatste hoofdstuk gaat over je dromenschrift. Door het jaar heen lees je terug wat je droomde in de nacht die bij de maand hoort, en met een rood potlood onderstreep je de beelden die opvallen.
Over het boek
13 Heilige nachten verscheen eind 2025 bij Christofoor, de uitgeverij van veel antroposofische titels, en is inmiddels toe aan een tweede druk. De illustraties zijn van Robin Pieterse. Loïs Eijgenraam schreef eerder Antroposofische kinderopvang. Met 288 bladzijden is het een stevig werkboek dat je jaren achter elkaar kunt gebruiken. De schrijvers raden zelf aan om een deel van de vragen te bewaren voor een volgend jaar.
Veelgestelde vragen
Wanneer begin je met de heilige nachten?
De nachten lopen van de kerstnacht tot Driekoningen op 6 januari. Het boek helpt je in de dagen ervoor met de voorbereiding, zodat je meteen kunt beginnen.
Moet je antroposofie kennen om met dit boek te werken?
Nee. De vragen en oefeningen zijn zonder voorkennis te volgen. Spirituele Teksten noemde de toon warm en eigentijds. Wie verder wil lezen, vindt achterin een literatuurlijst.
