Leesgids
Carl Jung en Spinoza: de beste boeken om te beginnen
Twee denkers die eeuwen na hun dood steeds meer lezers vinden. Carl Gustav Jung, die de ziel in kaart bracht met het collectief onbewuste, archetypen en de schaduw. En Baruch de Spinoza, de Amsterdamse filosoof die God en natuur als één zag en een weg naar geluk beschreef.
In deze gids lees je waar je begint met Jung en Spinoza: hun eigen werk, de beste inleidingen, en boeken die hun ideeën toepassen op je eigen leven.
Carl Jung: begin hier
Wie Jung wil leren kennen, begint met Herinneringen, dromen, gedachten, de autobiografie die hij aan het eind van zijn leven vertelde. Jolande Jacobi, een leerling van Jung, schreef met De psychologie van C.G. Jung de klassieke inleiding op zijn werk. In Dromen lees je hoe Jung dromen begreep: als boodschappen van het onbewuste.
Archetypen, de schaduw en het Zelf
Jung zag in de mythen, sprookjes en dromen van alle culturen dezelfde oerbeelden terugkomen: de archetypen. In Archetypen en Ik en zelf beschrijft hij de schaduw, de anima en animus, en het Zelf. Bewust en onbewust gaat over het collectief onbewuste en individuatie, de weg om heel te worden. En met Synchroniciteit schreef hij over betekenisvolle toevalligheden.
Wil je zelf met je schaduw aan de slag? Lees dan onze gids Schaduwwerk.
Jung, religie en het Oosten
Jung was gefascineerd door religie, alchemie en de oosterse wijsheid. In Psychologie en religie en Westers bewustzijn, oosters inzicht onderzoekt hij de religieuze functie van de ziel. Met Psychologische typen legde hij de basis voor introversie en extraversie. En Het Rode Boek is het geheimzinnige, rijk geïllustreerde dagboek van zijn eigen confrontatie met het onbewuste.
Spinoza: begin hier
De Franse filosoof Frédéric Lenoir schreef met Spinoza en de weg naar het geluk een heldere en warme kennismaking. Maarten van Buuren, een van de bekendste Spinoza-kenners van Nederland, legt in Zijn, denken, doen uit hoe Spinoza’s filosofie een weg naar geluk is, en vat zijn denken samen in Spinoza in 50 sleutelwoorden. Ian Buruma schreef de nieuwe biografie Spinoza, filosoof van de vrijheid.
Spinoza zelf lezen
De Ethica is Spinoza’s hoofdwerk: een boek over God, de natuur, de menselijke emoties en de vrijheid, opgebouwd als een meetkundig bewijs. Er zijn verschillende Nederlandse vertalingen. In de Theologisch-staatkundige verhandeling pleitte hij voor vrijheid van denken en meningsuiting, revolutionair in zijn tijd.
Nieuw over Spinoza
Herman De Dijn beschrijft in De andere Spinoza (2026) de twee wegen naar het ware geluk, en Wiep van Bunge schreef Spinoza, een Haags portret over de jaren die Spinoza in Den Haag woonde. Voor de echte liefhebber verschijnt in november het grote standaardwerk Spinoza, leven, werk en invloed van Jonathan Israel, een van de belangrijkste Spinoza-kenners ter wereld. Nieuw verschijnt De God van Spinoza van Ton de Kok. In het kleine De essentie van Spinoza legt Maarten van Buuren in honderdzestig bladzijden helder uit waarom Spinoza nog steeds zo modern is.
Nog meer aanraders
Veelgestelde vragen
Wie was Carl Jung?
Carl Gustav Jung (1875-1961) was een Zwitserse psychiater en de grondlegger van de analytische psychologie. Hij werkte eerst met Sigmund Freud, maar ging later zijn eigen weg. Jung is bekend van begrippen als het collectief onbewuste, archetypen, de schaduw, introversie en extraversie, en synchroniciteit. Zijn werk heeft grote invloed op psychologie, spiritualiteit en kunst.
Wat is het beste boek van Jung om mee te beginnen?
Een goede start is Herinneringen, dromen, gedachten, de autobiografie die Jung aan het eind van zijn leven vertelde. Wil je een heldere uitleg van zijn ideeën, lees dan De psychologie van C.G. Jung van zijn leerling Jolande Jacobi. Daarna kun je verder met korte bundels als Archetypen of Dromen.
Wat zijn archetypen?
Archetypen zijn volgens Jung oerbeelden die in het collectief onbewuste van alle mensen leven, en die je terugziet in mythen, sprookjes, religies en dromen. Voorbeelden zijn de moeder, de held, de wijze oude man, de bedrieger, de schaduw en de anima en animus.
Wat is de schaduw volgens Jung?
De schaduw is het deel van je persoonlijkheid dat je niet wilt zien of niet kent: eigenschappen die je hebt weggestopt omdat ze niet pasten. Volgens Jung word je pas heel als je je schaduw leert kennen en accepteren. Dit heet schaduwwerk.
Wie was Spinoza?
Baruch de Spinoza (1632-1677) was een Nederlandse filosoof, geboren in Amsterdam in een Portugees-joodse familie. Hij werd verstoten uit de joodse gemeenschap vanwege zijn ideeën, en leefde later in Rijnsburg, Voorburg en Den Haag, waar hij lenzen sleep. Zijn bekendste werk is de Ethica, waarin hij God en de natuur als één ziet.
Wat bedoelde Spinoza met God of de natuur?
Spinoza schreef “Deus sive Natura”: God, oftewel de natuur. Hij zag God niet als een persoon buiten de wereld, maar als de ene oneindige werkelijkheid waar alles deel van is. Geluk ontstaat volgens hem door de samenhang van alles te begrijpen, en daardoor vrij te worden van de hartstochten die ons heen en weer slingeren.
Meer boeken over dit thema vind je in onze winkel, in de categorie Zielsfilosofie.
Samengesteld door Boek aan Boord, online boekhandel voor spiritualiteit, persoonlijke groei en gezondheid. Bijgewerkt in oktober 2026.
Mis geen nieuwe leesgids
Elke week boekentips van de kapitein, en als eerste de nieuwe leesgidsen en titels.
Geen spam, afmelden kan altijd met één klik.




























