Maak je je zorgen over een jongere in je omgeving, of over de berichten dat het steeds slechter gaat met de jeugd? Mentale wasstraat zet die zorgen in een ander licht. Hoogleraar Levi van Dam kijkt kritisch naar het verhaal van een mentale crisis onder jongeren en laat zien wat jongeren wél helpt om veerkrachtig op te groeien. Een geruststellend en prikkelend boek voor ouders, leerkrachten en iedereen die met jongeren werkt.
Gaat het echt slechter met jongeren?
In de media lijkt het een crisis: steeds meer jongeren worstelen met hun mentale gezondheid en zoeken hulp. Van Dam zet daar cijfers tegenover. Toen Van Dam in 2024 een oratie hield aan de Universiteit van Amsterdam, maakte de universiteit bekend dat de mentale gezondheid van jongeren volgens onderzoek niet achteruitgaat. Jongeren zijn vooral beter geworden in het benoemen van wat ze voelen. Dat roept de vraag op waarom er dan zo veel meer hulp wordt gevraagd en geboden.
Minder therapie, meer verbinding
Volgens Van Dam hoeft niet elke jongere met somberheid of stress meteen in therapie. Cruciaal is vooral dat we naar jongeren luisteren. Naast autonomie vraagt Van Dam ook aandacht voor verbinding: jongeren hebben mensen om zich heen nodig bij wie ze terechtkunnen. Het boek pleit voor steun met minder nadruk op wat er misgaat en meer aandacht voor energie, verbinding en mogelijkheden. Daarbij stelt Van Dam soms ongemakkelijke vragen, over labels, diagnoses en een hulpverlening die steeds verder uitdijt.
De JIM-aanpak
Van Dam is bijzonder hoogleraar Veerkrachtig Opgroeien aan de Universiteit van Amsterdam. Samen met Suzanne de Ruig ontwikkelde Van Dam in 2016 de JIM-aanpak, wat staat voor Jouw Ingebrachte Mentor. Een jongere kiest daarbij zelf een vertrouwd persoon uit de eigen omgeving, die als steun en bondgenoot optreedt en ook ouders en hulpverleners adviseert. Het proefschrift van Van Dam ging over dit soort natuurlijke mentoren. Die ervaring vormt de basis van dit boek.
Mentale wasstraat heeft als ondertitel Veerkrachtig opgroeien in onze tijd, telt 256 pagina’s en verschijnt bij Prometheus. Heb je een puber in huis, lees dan ook Motivatie en het puberbrein. Meer vind je in onze gids over kind en opvoeding.
Gaat het echt niet goed met een jongere, dan blijft professionele hulp belangrijk. Jongeren kunnen anoniem terecht bij De Kindertelefoon (0800-0432), en bij gedachten aan zelfdoding bij 113 (0800-0113).
Veelgestelde vragen
Zegt Van Dam dat jongeren geen hulp nodig hebben?
Nee. Het boek pleit voor de juiste steun op het juiste moment, met meer aandacht voor verbinding en minder voor labels.
Wat is een JIM?
Jouw Ingebrachte Mentor: een vertrouwd persoon die de jongere zelf kiest als steunfiguur.
